

ره نگاو ره نگ


ناوچە کوردنشینەکانکوردستان (بە واتای وڵاتی کوردان) ناوچەیەکە لە رۆژھەڵاتی ناوەڕاست کە زۆربەی دانیشتوانی کوردن. کوردستان دەکەوێتە خۆرھەڵاتی تورکیا (باکووری کوردستان)، باکووری عێراق (باشووری کوردستان)، باکووری خۆرئاوای ئێران (ڕۆژھەڵاتی کوردستان) و چەند پارچەیەک لە سوریا (ڕۆژئاوای کوردستان) و ئازەربایجان و ئەرمینیا. دیاریکردنی سنووری کوردستان یهکێکه له دۆزه پڕ تهنگ و چهڵهمهکان، چونکه ئەو وڵاتانەی جڵهوی دهستهڵاتی کوردستانانیان به دهستهوه وەک یەکەیەکی جوگرافی یان نەتەوەیی چاوی لێناکەن، بەڵکو پتر بە ناوچە کوردنشینەکان ناوی دهبهن.
دريزةى بابةت
Bi navê xudê mezin û diluvan
![]()
Ez receb hacî akireyî lidayik bwiyê 1971 li devera mîrgesur li dayik biwîme û ji binemaleyeka kurd perwer û şureşgîr. Hemu temenê binemala me bi kurdayetî û dilsuziyê ve girêdayî bûye.
Nihu li Kurdistana azad da dijîm û lidîf yasa û jiyana Kurdistanê da zur hevdengim.
Şulê siyasete û zur li biwarê ruşenbîrî û kumelayetî ve dikulim
Lisala 1971 li dayik biwîme
Lisala 1988 gehiştîme naf rêzîn partî dîmukiratî Kurdistan
Lisala1988 gehiştîme naf rîkxistinît yekîtî qutabiyan û lawan li îranê
Lisala 1991 beşdarî min kiriye li pirusa azadiya Kurdistanê
1992 biwîme misul rîkxiraw bi navê rîkxirawa aware li akirî
Lisala 1993 biwîme bêtel
Lisala 1994 biwîme asayiş
Lisala 1994 bîcge li karê fermî li yekîtî lawan biwîme kargîr nawiçê lakirê
Lisala 1996 biwîme misul nawiçê lawan li akirê
Lisala 1996 min jiyana xêzanî pîk hînaye
Lisala1998 biwîme kargîrê liqa lawan
Lisala 2003 beşdariyeka karîger min hebûye li pirusa ruxandina sidamê xwîn mêj
Lisala 2003 biwîme yekem misulê liqa lawan li musil
Lisala 2004 biwîme endanmê serkirdayetiya îketiya lawîn dîmukirata Kurdistanê
Lisala 2009 biwîme endam liq
Beşdarî li 4 kungirên lawan kiriye
Beşdariya kungirey 13 partî dîmukiratî Kurdistan kiriye
4 xelat û belgehên rêz girintê min hene li hikumeta herîma Kurdistanê
Beşdarî kirin li xula ruşenbîriya liqa 9
Beşdarî kirina min li 35 xulên rahînan û pîgehandina lawan û herwesa wirg şup.

پیاوێك بەناوی (ش.ع) داوای یاسایی لەسەر ژنەكەی كە بەناوی (ل. ا) تۆماردەكات. لەبەرئەوەی ئەوكات كەژنەكەی هێناوە گوایە كچە، بەڵام دوایی بۆی دەركەوتووە ژنە پێش ئەویش دووجار ژیانی هاوسەری پێكهێناوە. دوای چەند ساڵێك (ش.ع) بۆی دەركەوتووە كە ئێستا كچێكی هەیە ئێستاش كێشەكە لەبنكەی پۆلیسی شاوەیسە. هەر لەسەر ئەم بابەتە (ش.ع) تەواوی ئەم رووداوە بۆ گۆڤاری گوڵان باس دەكات.
لە ڕێگای دوكانەكەی باوكمەوە ئەوم بینی
(ش.ع) سەرەتا باس لەوەدەكات و دەڵێت «لە ساڵی 1985 من زیندانی كرام لەبەغدا، دواتر لە ساڵی17/5/1987بە زیندانی سیاسی دەرچووم، ئەوكات باوكم دوكانێكی هەبوو لە بەغدا لە ڕێگای دوكانەكەی باوكم ئەوی بینی، لەو كاتەوە دووسێ جار یەكترمان بینی و دواتر لای مەلا مارەمان بڕی.
بەمنی وت من كچم كەچی ژن دەرچوو
(ش.ع) وتی «دوای مارەبڕی پاش دووهەفتە گواستمەوە لە شەوی زاویەتی من چوومە لای، ئەوكات بە منی وت من كچم، بەڵام بەیانی كە هەستام دایكم داوای پەرۆیەكەی كرد، منیش وتم دایكە من نەمزانیە دەچم پێیدەڵێم، كە داوام لێكرد، وتی «بزرمكردووە خۆی سەرقاڵكرد، بەڵام لە كۆتاییدا دوای چەند رۆژێك لۆكەیەكی دامێ بردم بۆ لای دایكم، بەڵام دایكم وتی ئەوە بە سوراوە ئیتر زۆر لەگەڵمان هەوڵدا، بەڵام سوودی نەبوو لە كۆتایی لەگەڵی كردمە شەڕ داوام لێكرد كە ئەو بابەتەم بۆ روون بكاتەوە وتی من ئەم پەمۆیە دەبەمە لای دكتۆر ئیتر كەچوو بۆلای دكتۆر ئەوكات ئەو ژنە ڕۆیی ماڵی بەجێهێشت تاكو ئێستا نازانم لەكوێیە.
كە ئەو ڕۆیشت منیش لەبەر بارودۆخی سیاسی كوردستانم بەجێهێشت
(ش.ع) زیاتر باس دەكات و دەڵێت «دواتر لەبەر بارودۆخی سیاسی كوردستان لەساڵی 1989ڕۆیشتم بۆ ئێران و نەگەڕامەوە بۆ كوردستان تاكو دوای ڕاپەڕین.
دوای ئەوەی كە گەڕامەوە چوومەوە بەغداد، بەڵام من هەر ئەو ژنەم نەبینی ئەوكات لە خەڵكم دەبیست كە من كوڕێكم هەیە بەناوی «بەنین» دوای ئەوە بیستم كە كچێكم هەیە بەناوی «.........» كوڕەكەم بوو بەكچ !!!!
ئەوكات ئێمە ماڵمان لە مەنصور بوو لە بەغداد ژنەكەشم خانووی خۆی هەبوو فرۆشتبووی بزربوو، برایەكی هەبوو چوومە لای براكەی وتی من پێوەندیم پێوە نییە و قسەمان لەگەڵی نییە، بۆیە تا ساڵی 1998 هیچ هەواڵێكی نەبوو، چوومە لای مێردی خوشكەكەی كە لەبنكەیەكی پۆلیس دەوامی دەكرد، ئەویش بەهەمان شێوە وتی پێوەندیمان لەگەڵی نییە.
پێش ئەوەی شو بەمن بكات دووجاری تر ژیانی هاوسەری پێكهێنابوو
(ش.ع) سەبارەت بە زانینی ئەم رووداوە وتی « پار ساڵ چووم ناسنامەكەم بگۆڕم لە هەڵەبجەوە بۆ كەسنەزان، پێیان وتم تۆ دوو ژنت هەیە لەگەڵ شەش منداڵ، بەڕاستی من تووشی سەرسامی بووم. لەبەر ئەوەی من كە لە ساڵی 1990 ژیانی هاوسەرگیرم پێكهێنا، ئەو ژنەم نەبینیەوە. دوای ئەوەی كە ناسنامەكەم گۆڕی بۆمان دەركەوت كە ئەو ژنە دوو شووی تری كردبوو تەڵاق درابوو، ئەوكات من زانیم ئەوە ژن بووە نەك كچ.
هەر لەو ماوەیەدا و دواتر رۆژێك یەكێك لە براكانم تەلەفۆنی بۆ كردم و وتی «ئەوە كچەكەتە قسەی لەگەڵ بكە، من تووشی شۆك بووم، چونكە من بەژیانم نەبینیوە، هەربۆیە توڕە بووم و تەلەفۆنەكەم داخست، دوای دوو رۆژ پیاوێكی عەرەب تەلەفۆنی بۆ كردم و وتی تۆ میوان ڕادەگریت، من هاوسەری كچەكەتم، بەڕاستی من زۆر بەلامەوە سەیر بوو ئیتر نەمتوانی كەس قبوڵ بكەم، دوای ئەوە مامێكم تەلەفۆنی بۆ كردم و وتی تۆ ئەو كچە وەربگرەوە، چونكە خەڵك پێی دەڵێین دایكت هەیە باوكت بزرە، ئەگەر ناتەوێت هەر با بێین (ئەوراقەكان) بەناوت بكرێت بچێتەوە شوێنی خۆی.
كاتێك كە كچكەم بینی هەستم بەسۆزی باوكایەتی بۆی نەكرد
(ش.ع) وتی : دوای ئەوە كە كچەكە هات و بینیم هیچ دڵم بۆی لێی نەدا، بەهیچ شێوەیەك لەمن ناچێت و بە هیچ شێوەیەك هەست ناكەم كە كچی منە لەدڵەوە، بۆیە بەردەوام دەڵێم ئەو كچە لە من نییە، بەڵام دوای ئەوەش من ئەوراقەكانم بۆ تەواو كرد و رۆیشت وەكو منداڵەكانی خۆم هەڵسوكەوتم لەگەڵ كرد، بەڵام دایكی ئەو كچە هەموو شتێكی شاردبووەوە لەو كچە، ژنێكی بە كچەكەی نیشاندابوو، وتبووی ئەوە پورتە خوشكی باوكتە ئەو كچە بەردەوام ئەچووە لای ژنە و دەستی ماچ دەكرد و هەواڵی كەسوكاری باوكی لێدەپرسی. هەروەها وتبووشی باوكت لە ئەنفال مردووە.
دەمەوێت پشكنینی DNAی بۆبكەم
(ش.ع ) وتی « كچەكە چووبووە لای دایك و باوكم لە ساڵی 2002 داوای ناونیشانی منی كردبوو، بەڵام دایكم دەری كردبوو. ئێستاش دەمەوێت بزانم ئەوكچە هی منە یان نا، چونكە من لەساڵی 1987ئەوژنەم جێهیشتووە و ئێستاش ئەو كچە لەساڵی 1989لەدایك بووە بۆیە دەمەوێت پشكنینی DNAی بۆ بكەم، ئەو كات نەمویست دڵی بشكێنم، بەڵام ئێستا چاوەڕێ دەكەین تا مانگی 7 منداڵی ببێت و بیهێنینە هەولێر، ئینجا پشكنینی خوێنی بۆبكەین، ئەگەر كچی من بوو ئەوە باشە، بەڵام ئەگەر كچی من نەبێت بەناوی خۆمی ناكەم.
سكاڵای لەسەر تۆماردەكەم
(ش.ع) باس لەوە دەكات و دەڵێت «ئەو ئافرەتە ئێستا چووە بەخۆی خۆی بەتەڵاقدان داوە بەبێ ئەوەی من ئاگادار بم، لەڕووی یاساوەش ئەگەر ژن مێردی سێیەمی كرد نابێت خۆی بەخۆی بچێت تەڵاقی خۆی بەتاڵ بكات، بۆیە ئێستا سكاڵام لەسەر تۆماركردووە لەبەرئەوەی چەندین نهێنی لەمن شاردۆتەوەو ئەوكاتیش كەمنی جێهێشت پارەو زێڕی هەمووی لەگەڵ خۆی برد

بەگوێرەی ئامارێكی نەتەوەیەكگرتووەكان كە لەساڵی 2008 بڵاو كراوەتەوە، 71%ی هەژارەكان ژنن لە جیهان. لە توێژینەوەیەكی ڕەوشی سواڵكەری مێینە لە كوردستان لەساڵی 2005 كە (5000)پێنج هەزار سواڵكەری ئافرەت هەیە لە كوردستان ئەگەرچی ئەم ژمارەیە بەردەوام لە گۆڕان دایە، سواڵكردن لە كوردستاندا بۆتە دیاردەیەكی بەرچاو و بەردەوام لە زیادبووندایە، لەسەر جادەو بەردەم ترافیكەكان لە عەیادەی دكتۆرەكان لەشوێنە گشتیەكان ڕۆژانە چەندجار ڕووبەڕووی كەسانێك دەبینەوە كە دەستدەگرنەوە بۆ ئەوەی بڕە پارەیەكیان بدرێتێ، ئەو كەسانە خەڵكی جۆراوجۆرن پیاو، ژن، منداڵ، لەناو ئەوانیشدا خەڵكی دەرەوەی هەرێم بەدیدەكرێت، بێگومان ئەمە دیاردەیەكی ناشارستانی و ترسناكە و پێویستە دەوڵەت و دامودەزگا بەرپرسەكان بیر لە چارەسەری بنەڕەتی بكەنەوە.
سواڵ چییە و سواڵكەر كێیە؟
كەسانێك كە سواڵ دەكەن پاساوێكیان هەیە كە گوایە كاریان نییە یان كەم ئەندام و پەككەوتەن یان ئاوارەن یان كەمدەرامەتن و دەرەقەتی گرانی بازاڕ نایەن، ئەم پاساوە بەشێكی ڕاستە، بەڵام بەشێكی زۆری نا ڕاستە، زۆرێك لەوانە لە میانەی ئەم كردەیان بۆیان دەركەوتووە كە هەرچیەك بكەن ئەوەندەیان دەستناكەوێت كە لە سواڵكردن دەستیان دەكەوێت، بۆیە كردویانە بە پیشە و دەستبەرداری نابن، ئەوەی جێگەی سەرنجە ژنان بە ڕێژەیەكی بەرچاو بۆ ئەم كردەیە بەكاردەهێنرێن. سواڵكردن بەگشتی دیاردەیەكی ناشرین و زەرەرمەندە بۆ كۆمەڵگە و كەسان و خێزانێك كە دەیكەن، بەتایبەتی بۆ ژنان زەرەرەكەی چەند بەرابەرە، بەكارهێنانی ژنان بۆ سواڵكردن لە چەندین لاوە خەتەرناك و ڕووخێنەرە، كەسی داڕووخاویش خۆی بەكەم دەزانێت.
ئەگەری بیركردنەوەو ئەنجامدانی فرۆشتنی لەشی خۆی، هەندێك لەو ژنانەی سواڵ دەكەن پەنا بۆ ئەو كردە ترسناكە دەبەن، زۆرجاریش كەسانی خراپ ناچاریان دەكەن بە كاری سێكسی، ژنێك بكەوێتە سەرجادەو شوێنەگشتیەكان و بەماڵاندا بگەڕێت و دەستبگرێتەوە بۆپارە، تووشی جۆرەها مرۆڤ دەبێت كە بەدڵنیاییەوە بەشێكیان كەسانی بێویژدان و خاوەن كەسایەتی نزم و خۆپەرستن و وەزعی ئەم ژنانە بە هەل دەزانن بۆ ڕاكێشانیان بۆ كاری سێكسی.
كەس داوای مافی ئێمە ناكات
(چ) سواڵكەرە ئەو ژنەی بەعەبایەكی ڕەش خۆی داپۆشتبوو، سواڵ كردنەكەی بۆ كاتی منداڵی و خێزانەكەی دەگەڕێنێتەوەو دەڵێت «لەگەڵ خێزانەكەم پیشەی سەرەكیمانە و خاوەنی دوو منداڵم ئەوانیش لەگەڵ خوم دەگێڕم بۆ سواڵكردن، خەڵكی لای ئێرانم «چ نایشاریتەوە و دەڵێ «من زۆر لەژیانی خۆم بێزارم وەكو ژنە سواڵكەرەكانی تر نیم حەزم بە كاری سواڵكردن بێت، ڕقم لەم كارە سووك و بێ نرخە دەبێتەوە، بەهۆی سواڵەوە لەژیانم تووشی كاری سێكسی بووم بەرامبەر بە پارە و چەندین جاریش جنێویان پێداوم و سووكایەتیان پێكردووم، كاتێك منداڵ بووم لەلایەن خێزانەكەمەوە، ئێستاش لەلایەن مێردەكەمەوە، واهەست دەكەم وەك ئامێرێك بەكارم دەهێنن تەنیا بۆ پارە پەیداكردن» چ زۆر بەداخەو پێوایە نازانێ سكاڵا لەدژی كێ بكات و دەڵێت «لە كوێ مافم وەربگرم، سكاڵا لە دژی كێ بكەم؟؟ لەمێردەكەم یاخود لەخێزانەكەم! هیچ كەسێكیش داوای مافی ئێمە ناكات منیش ناچارم بەم شێوەیە ژیان بەسەر بەرم».
ئەو رۆژانە لای مێردەكەم خۆشەویستم كە پارە زیاتر پەیدا بكەم
(ع)ئافرەتێكی بەتەمەنە لە دەرگای ماڵەكان دەدا لە نیوەڕۆدا بۆ ئەوەی شتێكی دەست بكەوێ و دەڵێت «بچووكیش بووم سواڵكەریم دەكرد، كاتێك پێڕاگەیشتم خوازبێنیم هات، كوڕەكە پێی وتم دەتوانی من بە خێو بكەیت». ئەو ژنە دەڵێت «تەنیا ئەو ڕۆژانە لای هاوسەرەكەم خۆشەویستم كە پارە زیاتر پەیدا بكەم.
بۆ پارە خۆیان پێشكەشمان دەكەن
فیتەرێك دەڵێت «كەسانی وەك من خێرێكی زۆر لەم ئافرەتانە دەبینین، ئەمانە لەناو دوكانەكان دەگەڕێن و دەست دەخوێننەوە و سواڵ دەكەن، خۆشیان پێشكەشمان دەكەن بەرامبەر بە بڕە پارەیەكی كەم «لە كۆتاییدا بەپێكەنینەوە دەڵێ، بەڕاستی ئافرەتی جوان و ناسك و گەنجیشن».
باری دەروونییان زۆر ئاڵۆزە
یوسف عوسمان حەمەد پسپۆری دەروونی لەوبارەیەوە دەڵێت «لەڕووی سایكۆلۆژیەوە دوو جۆرە سواڵكەر هەیە سواڵكردنێك وەك لەش فرۆشی، سواڵكردنێك وەك پارە پەیداكردن. ئەمانەی بۆ پارە سواڵ دەكەن وەك پیشەیەك وەری دەگرن و خاوەن كەسیایەتیەكی لاوازن و متمانەیان بەبوونی خۆیان نییە، خاوەن هیچ پێناسەیەكی كەلتووری و دابونەریەتی تایبەت بەخۆیان نین. هەڵوەشانەوەیەك لەناو ئەم چین وتوێژە دروست بووە كەباری دەروونیان زۆر ئاڵۆزە، ئەوانەی لەهەژارییەوە فێری سواڵكردن بوونە، پەروەردەی شەقامەكان وەردەگرن و ئەمانە لە داهاتوو مەترسی گەورەیان لێدەكەوێتەوە لە ئەنجامی پەروەردەی سەر شەقام».
پێوستە بنكەیەك هەبێت بۆ نەهێشتنی دیاردەكە
پسپۆری كۆمەڵناسی ئاران دەڵێت «سواڵكردن دیاردەیەكی جیهانیەو لەناو هەموو كۆمەڵگەو نەتەوەیەك لەهەر شوێنە و بەشێوەیەك بەرچاو دەكەوێ، بەڵام ئەوەی بۆتە جێگەی نیگەرانی لەكوردستانی ئێمە، ئافرەتان بەشێوەیەكی بەرچاو لەسەر شەقامەكان دەبینرێن و پیاوانیش بەچاوێكی نزم سەیری ئەم ئافرەتانە دەكەن، بۆیە هەیە ئەم هەلە دەقۆزێتەوە بەرامبەر بڕێك پارە بۆكاری سێكسی بەكاری دەهێنێت. لێرەدا ئەم ئافرەتە جارێك بۆ دووجار ئەم كارە دووبارە ببێتەوە لەسەری ئیتر لای ئاسایی دەبێت، ئەم خەڵكانە ئاستی ڕۆشنبیریان زۆر نزمە و لەڕووی كۆمەڵایەتیەوە كۆمەڵگە ناشرین دەكەن، چونكە ئەمانە بەشێكی بچووكن لە كۆمەڵگە. پێویستە هەوڵبدرێت بۆ دروست كردنی ڕێكخراوێك یان بنكەیەك بۆ نەهێشتنی ئەم دیاردەیە و ڕۆشنبیركردنیان لەناو كۆمەڵگە بۆ ئەوەی پایەی كۆمەڵایەتیان هەبێت و منداڵەكانیان بەرەو خوێندن بنێردرێن».
ژنەكەم با بۆ خۆتان بێت
لە بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی هەولێر عەمید عبدالخالق وتی «لەگەڵ ئەوەی ناكرێ ئافرەت بە ئاسانی دەستگیر بكەین، بەڵام زۆرجار ناچارین دەستگیریان بكەین، چونكە دزی دەكەن و كاری ناشرین ئەنجام دەدەن. كە تەلفۆن بۆ پیاوەكانیان دەكەین، دەڵێن با ژنەكەم بۆخۆتان بێت. لەگەڵ ئەوەش ڕۆژانە بەردەوام 10ئافرەتی سواڵكەر دەگرین كە زۆربەیان ئەوانەن كە پێشووتر لەسەر هەمان كار لە شەقامەكان دەستگیر كراون. تاكو ئێستاش هیچ ئافرەتێكی سواڵكەر نەهاتووە بۆ لای ئێمە سكاڵا تۆمار بكات. ئێمە بۆ چارەسەركردنی ئەم دیاردەیە كۆبوونەوەیەكمان لەگەڵ نوێنەرایەتی پارێزگای هەولێر و وەزارەتی كاروباری كۆمەڵایەتی و وەزارەتی شارەوانی ئەنجامدا و لیژنەیەكمان دروستكرد بۆ چارەسەركردنی ئەم دیاردەیە، ئێمە بەیانیان بە ئۆتۆمبێل لەشەقامەكان دەگەڕێین و گشت سواڵكەرەكان كۆدەكەینەوە و دەیانێرین بۆ وەزارەتی كاروباری كۆمەڵایەتی، ئەوانیش بەڕێگەی خۆیان چارەسەری دەكەن.
مووچەیان بۆ دابین دەكەین
دكتۆر عارف حیتۆ لە وەزارەتی كاروباری كۆمەڵایەتیەوە دەڵێت «ئێمە دژی دیاردەی سواڵكردنین و هەوڵدەدەین چارەسەری ئەم دیاردەیە بكەین، ئەویش لە ڕێگەی بەڕێوەبەرایەتی بەكارخستن لیژنەیەك هەیە لە بەڕێوەبەرایەتی پۆلیس كە سواڵكەرەكان كۆدەكاتەوە بۆلای ئێمەی دەنێرن، ئێمەش لێكۆڵینەوەیان لەگەڵ دەكەین و لە بەڕێوەبەرایەتی كار، كاریان بۆ دەدۆزینەوە». دكتۆر عارف دەشڵێت «ئێمە ئامادەین مووچە بۆ هەر ئافرەتێكی هەژار و بێكەس دابین بكەین، چونكە مافی خۆیانە، هەر ئافرەتێك یاخود قەیرە كچێك ئەگەر كەسی نەبێت بەخێوی بكات، ئەوكات ئەركی ئێمەیە كاری بۆ بدۆزینەوە و مووچەی پێبدەین، بەڵام تا ئێستا هیچ ئافرەتێك نەهاتووە بڵێت من سواڵكەرم كارم بۆ بدۆزنەوە».

درۆكردن، چارەنووسی مناڵەكەت بەكوێ دەگەیەنێت
مناڵ نەوەی ئێستای خێزان و جیلی داهاتووی كۆمەڵگەن، خاوەن جیهانێكی تایبەت بەخۆیانن لەبەرئەوەی زۆر هەستیارن و بەپێی ڕاوبۆچوونی زانایانیش دەبێت هەستیارانەو هۆشیارانە مامەڵەیان لەگەڵدابكرێت تا لەدواجاردا نەبنە سەرچاوەی پەشیمانی و نەبنە زیادەیەك لە كۆمەڵگەدا بەڵكو لەو جۆرە مرۆڤانەبن كە ئەركی داهاتووی كۆمەڵگەیان پێبسپێرێت،كەواتە بابزانین بەشێك لە خانەوادەكان چۆن مامەڵەی راستگۆیی و بەرپرسیارانە لەگەڵ ئەم جیهانە ناسك و گرنگەدا دەكەن.
« بۆت دەردەكەوێت ئەو درۆیەی لەگەڵیدا كردوتە زیانی زۆری پێ گەیاندووە»
وادەزانم مناڵ هەموو ژیانی منەو بەبێ مناڵەكانم ناتوانم هەناسەیەكی خۆش هەڵمژم، بەڵام كاتێك درۆیەكیشم لەگەڵداكردون واهەستم كردووە لەبەرژەوەندی ئەوان ئەو درۆیەم كردووە بەڵام پاش تێپەڕبوونی ماوەیەك بۆم دەركەوتووە كە ئەو درۆیەی لەگەڵیدا كردومە زیانی زۆری بەمناڵەكەو بەخۆشم گەیاندووە، ئەمە وتەی ئەوین ئەحمەد جەباری مامۆستای زمانی كوردی بوو،هەروەها باوەڕیشی وابوو كە هیچ دایك و باوكێك بیر لەوە نەكاتەوە كە درۆو چاوبەستەكی لەگەڵ مناڵەكەیدا بكات.
«مرۆڤی هۆشیار زوو فریای خۆی و مناڵەكانی دەكەوێت»
لێتناشارمەوە ئێمەی باوكان ستەم لە مناڵەكانمان دەكەین و لەرێگەی درۆكردنەوە دەمانەوێت مناڵەكانمان ڕازی بكەین خۆزگە وانەبوینایە بەڵام پێویستیمان بەهەوڵدانی زۆر هەیە تاكو خۆمان لەم كێشەیە رزگار دەكەین لەبەرئەوەی تەنیا مرۆڤی هۆشیار دەتوانێت زوو فریای خۆی و مناڵەكانی بكەوێت، ئەمە وتەی نازم كەریم ئەبوبەكری تەمەن 45 ساڵی خاوەن 3 مناڵە، پێشیوایە كە مناڵی ئێستا زۆر وریاو چاوكراوەیەو زوو هەست بەوە دەكات كە درۆی لەگەڵدادەكرێت یان نا بۆیە هەروەك كورد وتویەتی پەتی درۆ كورتە با ئیتر درۆیان لەگەڵدا نەكەین.
«با مناڵەكەشت درۆت لەگەڵدا نەكات»
لەبەردەمی قوتابخانەیەكی بنەڕەتی ویستم یەكێك لە قوتابیەكی مناڵ بدوێنم لەسەر ئەوەی كە ئایا لەماڵەوە دایك و باوكیان بەڕاستگۆیی مامەڵەیان لەگەڵدا دەكەن، چوار قوتابی پۆلی سێی بنەڕەتی لێم كۆبوونەوەو هەریەكەیان لەلای خۆیەوە وەڵامی دەدامەوە،كارزان وتی ئەگەر هەموو دایك و باوكێك وەكو ئەوانەی من بوونایە هیچ مناڵێك كێشەی نەدەبوو،دەروون وتی هەستدەكەم جارجار دایكم درۆم لەگەڵ دەكات بەڵام دڵیشم نایە پێی بڵێم كە بۆچی وایەو زوو زووش باوكم بەدایكم دەڵێت درۆ لەگەڵ مناڵەكان مەكە،محەمەدیش خۆی پێنەگیراو وتی ئەگەر دایكم یان باوكم درۆم لەگەڵدا بكات ئەوا منیش درۆیان لەگەڵدا دەكەم.
«خەرمانی تەمەنت مەسووتێنە»
مناڵ وەكو لاپەرەیەكی سپی وایە چی لەسەربنووسیت ئەوە دەردەچێت و چ وێنەیەكیشی لەسەر بكێشیت ئەو وێنەیە دەردەكەوێت بۆیە بەهەموو كەسێكی خەمخۆر بۆ مناڵەكانی دەڵێم كە مناڵ بەرهەم و ڕەنجی چەندین ساڵەی ئەوانەو بەهۆی درۆكردن و هەندێك ناڕاستییەوە ئەو خەرمان و بەرهەمەیان نەسووتێنن، ئەمە بۆچوونی لوقمان سدیق عارفی توێژەری كۆمەڵایەتییە كە لەرێگەی ئیمێڵەوە سەرنجی خۆی پێووتین، باوەڕیشی وابوو كە لەوانەیە تەنیا دایك و باوك نەبن درۆ لەگەڵ مناڵ بكەن بەڵكو كەسانی دەرەوە و هاوڕێكانیشی درۆی لەگەڵدا بكەن بەڵام دەبێت دایك و باوك و خوشك و براكانیان ئەو بۆشاییەی خەڵكی دەرەوەشیان بۆ پڕبكەنەوە چونكە كە مناڵیش گەیشتە ئەو قۆناغەی ئەویش درۆ بكات ئیتر كێشەكە كەمێك ئاڵۆزتر دەبێت.
« باشترین رێگە راستگۆییتە»
مناڵ جیهان و ژیانێكی تایبەتی هەیە نابێت بەهۆی درۆكردنەوە ژیانی مناڵێتی لێبستێنینەوەو كارێكی وانەكەین ئەو شتەی كە ناتوانین بۆی دابین بكەین لەرێگەی هۆكاری ناتەندروستەوە چارەسەری بۆبكەین، چونكە ئەگەر ئێستاش لەداوایەكی مناڵەكەت خۆت رزگاركرد ئەوا سبەی ناتوانیت، بۆیە باشترین رێگەی پەروەردەو دۆستایەتیكردنی مناڵەكەت ئەوەیە كە زۆر لەگەڵیدا راستگۆبیت، ئەمە وتەی سەبریە عومەر فارووقی مامۆستای زیندەوەرزانی بوو.


له شاری زاهدان له باشووری ئێران منداڵێك لهدایك دهبێ كه دوو سهری ههیه و بوهته مایهی سهرسوورمانی پزیشكان.
دكتۆر “لهیلا كهلبعهلی” پزیشكی ئافرهت دهڵێت: له رووداوێكی دهگمهندا له نهخۆشخانهی شاری زاهدان ئافرهتێك منداڵێك دههێنێته دونیا كه سروشتی نییه و دوو سهری ههیه.
ناوبراو ههروهها دهڵێت: كاتێك ئهو ئافرهتهمان هێنایه ژووری نهشتهرگهری بههۆی نالهباربوونی باری تهندروستی ناچار بووین منداڵهكه به نهشتهرگهری سیزاریهن بهێنینه دونیا.
دهستی ئهو منداله له پێی گهورهتره و پزیشكهكان پێیانوایه هۆكاری سروشتی و ژنیتیكی و یان خواردنی دهرمان وایكردووه ئهو منداڵه بهوجۆره بێته دونیاوه
ئافرهتێكی هۆڵهندی لهدهیهی شهشهمی تهمهنیدا منداڵی بوو، بهوهش بووه یهكهم ئافرهت لهو ولاَتهدا كهلهو تهمهندا منداڵی ببێت.
لهوبارهیهوه بهرێوهبهرایهتی نهخۆشخانهی (هارلینگ)ی هۆڵهندی بلاَویكردهوه” دایكهكه كهناوی (تینیكه جیسینگ)ه و تهمهنی (63) ساڵه لهرێی نهشتهرگهریهوه منداڵهكهی بووهو ناوی ناوه (میگان)”.
پێویسته بوترێت پێشتر(جیسینگ) نهشتهرگهری پیتاندنی دهستكردی ئهنجامدابوو تا ئهو منداڵهی ببێت، ئهوهش لهكاتێكدا كه پیتاندنی دهستكرد له(هۆڵهندا) تهنها بۆ ئهو ئافرهتانه ئهنجامدهدرێت كه تهمهنیان نهگهیشتۆته (45) ساڵ.
دوای لهدایكبونی منداڵهكهشی(تینیكه جیسینگ) لهلێدوانێكی رۆژنامهوانیدا ئاماژهی بهوهكرد كهنازانێت چهندی تر دهژی ، بهلاَم خوازیاره زۆرترین ماوه لهگهڵ كچهكهیدا بهسهر بهرێت.
جێی ئاماژهیه، ههرچهنده (جیسینگ) لهتهمهنی (63) ساڵیدا منداڵهكهی لهرێی نهشتهرگیهوه بوو، بهلاَم (ماریا دیل كارمن) خاوهنی ژمارهی پێوناییه لهوبارهیهوه لهئێستادا ناوی لهپهرتوكی (گینیس) بۆ ژماره پێوانهییهكان تۆمار كراوه كاتێك ساڵی (2006) لهتهمهنی (67) ساڵیدا و لهرێی نهشتهرگهریهوه منداڵێكی بوو
ههژارترین سهرکردهی جیهان
خۆزه ماجیكا” سهرۆك كۆماری وڵاتی ئۆرۆگۆیه له ئهمریكای باشوور و ههژارترین سهرۆك كۆماری جیهانه.
سامانی ئهو سهرۆك كۆماره ئۆتۆمبیلێكی فولوكس ڤاگۆنی مۆدیل 1987ه و بههاكهى تهنها ههزار و 900 دۆلاره.
به پێی راپۆرتی دهزگای ههواڵنێری ئاسۆشیتێد پرێس” سهرۆك كۆماری ئۆرۆگۆیه هیچ حسێبێكی بانكی نییه و لهگهڵ هاوسهرهكهی له ماڵێكدا ژیان بهسهر دهبهن ، كه هاوسهرهكهی خاوهنییهتی

ئهم ئافرهته تهمهنی نزیکهی (90) ساڵ دهبێت، ئهم ئافرهته هیچ کاری جوانکاری نهکردهوه دهڵێت: من زۆر رازیم بهوهی که خودا بهم شێوهی دورستکردووم .
شایانی باسه ئهم ئافرته پرۆسهی ههناسه دانهوهو ههناسه وهرگرتنی لهرێگهی دوو کراوهیهكه که لهسهر گوێی لای راست و لای چهپییهتی و ههناسه وهردهگرێت و ههناسه دهداتهوه
كێشی لهشی ماسون دهگاته 440 كیلۆگرام ، بهلام پاش ههول و كوششێكى زۆر توانى نزیكهى 200 كیلۆگرام له كێشی كهم بكاتهوه ، كه ئهمهش نزیكهى نیوهى كێشی لهشیهتى .
بهپێی ههوالى ڕۆژنامهى “دهیلى میل”ى بهریتانى ماسون پێشتر له نووسینگهى بهرید له شارى ئبسویچ كارى دهكرد ، كه ئهمهش یارمهتیدهری بوو ، بۆ دابهزاندنى نزیكهى 200 كیلۆگرام له كێشی لهشى ، وه ناوبراو ئێستا ههوڵ دهدات خۆى فێرى ڕۆیشتنى تهواو بكات .
ههروهها ناوبراو بههۆى زۆر كێشی لهشیهوه پێویستى به خانوویهكى مواسفاتى تایبهتى ههیه ، بهتایبهت فراوانى دهرگاكانى


بو خوبندنه وه ی زورتر خواره وه کلیک بکه
هةر بو فى جةندى ئةم زور د خوشحالين و دةست خوشيا وانا دكةين